Błędnica
Piękna dziewczyna, która wabi pasterzy i młodzieńców w głąb puszczy. Ci, którzy dali się zwieść, nie wracali. Można było uchronić się znakiem krzyża.
Domena: las
Źródło: L. J. Pełka, Polska demonologia ludowa
Opis antropologiczny: Błędnica to leśna postać pogranicza, która prowadziła ludzi w las – tam gdzie zostawiała ich zagubionych. W kulturze górskiej i leśnej ostrzegała przed zbaczaniem ze ścieżki, przed ignorowaniem granicy między osadą a dziką przyrodą.
Przypowieść: Młody pasterz, pewny siebie, wszedł w głęboki las po jagody i nie chciał wracać w ustalonym czasie. Nagle ujrzał przed sobą piękną dziewczynę w zieleni, która zaprosiła go: „Chodź ze mną, pokażę ci, gdzie jagody najdorodniejsze”. Pasterz podążył za nią, aż stracił orientację. Gdy nastał zmierzch, dziewczyna zniknęła, a pasterz znalazł się pod drzewem, którego nie znał – uratowała go modlitwa i znak krzyża. Dziewczyna była Błędnicą.
╰┈➤ Kolejnego demona szukaj w okolicy ulicy Juliusza Słowackiego (fragment ulicy przy Rynku)
Śladami Szeptuch – Szlak Słowiańskich Demonów
Szlak Słowiańskich Demonów to artystyczne działanie ożywiające miejską przestrzeń poprzez sztukę. Projekt zachęca do odkrywania miasta i jego kultury – tej, która przetrwała w przysłowiach, zwyczajach i lokalnych opowieściach, a jednak z czasem została zapomniana. To zaproszenie do spojrzenia na znane miejsca z innej perspektywy – przez pryzmat dawnych wierzeń i ludowych historii.
Szlak powstał w oparciu o legendy i słowne przekazy o słowiańskich demonach, z których wiele – jak głoszą legendy i ustne przekazy – miało pojawiać się właśnie w Beskidach. Jedne z nich szeptały dobre rady, inne wprowadzały zamęt, wszystkie jednak były częścią świata, który dawniej ludzie rozumieli lepiej niż my dziś.
Dzięki pracy artystów streetartowych Macieja „Kamera” Szymanowicza i Marcina „Malika” Malickiego dawne postacie i motywy wierzeń słowiańskich zyskały nowy wymiar. Ich interpretacje demonów na kaflach ceramicznych tworzą współczesny szlak prowadzący przez miasto – szlak, który pozwala odkrywać kulturę ludową jako wciąż żywą część współczesności.
Premiera Szlaku Słowiańskich Demonów odbyła się 6 listopada 2025 roku w Punkcie 11 w Bielsku-Białej. Towarzyszył jej utwór „Upiór” – zapowiedź projektu Stroffy, w którym słowa Adama Mickiewicza połączono z nowoczesną muzyką i rytmem miejskiej poezji.
Podążając śladami Szeptuch, można nie tylko zobaczyć dzieła sztuki, lecz także zanurzyć się w świat dawnych znaczeń i symboli – w kulturę, która nadal jest częścią naszego świata, choć często przemawia już tylko szeptem.