Południca
Pojawia się w samo południe na polach. Atakuje rolników, którzy nie odpoczywają — zadawała pytania lub dusiła. Symbol udaru i przegrzania.
Domena: pole / żniwa
Źródło: A. Brückner, Mitologia słowiańska i polska; E. Grim, Baśnie z Podbeskidzia Śląskiego
Opis antropologiczny: Południca to demon żniw, pojawiający się w południe w polach; symbolizuje utratę czujności, przegrzanie, zmęczenie i lekceważenie odpoczynku. W kulturze agrarnej służyła jako ostrzeżenie: kiedy pracujesz bez przerwy – nastąpi zguba.
Przypowieść: Gdy żniwiarze forsowali pracę w południe i odmówili odpoczynku, ukazała się im wysoka kobieta w białej sukni i zapytała drwiąco: „Czy wiesz, co robisz?” – jeden z mężczyzn odrzekł z dumą. Kobieta chwyciła sierp i uderzyła – mężczyzna poczuł zawroty głowy i padł. Koledzy go wynieśli, usiedli w cieniu – odtąd na tym polu zostawiali choć piętnaście minut odpoczynku w połowie dnia.
╰┈➤ Kolejnego demona szukaj na murach Zamku Sułkowskich (niedaleko ulicy Schodowej)
Śladami Szeptuch – Szlak Słowiańskich Demonów
Szlak Słowiańskich Demonów to artystyczne działanie ożywiające miejską przestrzeń poprzez sztukę. Projekt zachęca do odkrywania miasta i jego kultury – tej, która przetrwała w przysłowiach, zwyczajach i lokalnych opowieściach, a jednak z czasem została zapomniana. To zaproszenie do spojrzenia na znane miejsca z innej perspektywy – przez pryzmat dawnych wierzeń i ludowych historii.
Szlak powstał w oparciu o legendy i słowne przekazy o słowiańskich demonach, z których wiele – jak głoszą legendy i ustne przekazy – miało pojawiać się właśnie w Beskidach. Jedne z nich szeptały dobre rady, inne wprowadzały zamęt, wszystkie jednak były częścią świata, który dawniej ludzie rozumieli lepiej niż my dziś.
Dzięki pracy artystów streetartowych Macieja „Kamera” Szymanowicza i Marcina „Malika” Malickiego dawne postacie i motywy wierzeń słowiańskich zyskały nowy wymiar. Ich interpretacje demonów na kaflach ceramicznych tworzą współczesny szlak prowadzący przez miasto – szlak, który pozwala odkrywać kulturę ludową jako wciąż żywą część współczesności.
Premiera Szlaku Słowiańskich Demonów odbyła się 6 listopada 2025 roku w Punkcie 11 w Bielsku-Białej. Towarzyszył jej utwór „Upiór” – zapowiedź projektu Stroffy, w którym słowa Adama Mickiewicza połączono z nowoczesną muzyką i rytmem miejskiej poezji.
Podążając śladami Szeptuch, można nie tylko zobaczyć dzieła sztuki, lecz także zanurzyć się w świat dawnych znaczeń i symboli – w kulturę, która nadal jest częścią naszego świata, choć często przemawia już tylko szeptem.