Rusałka (Boginka)
Duch młodo zmarłej dziewczyny. W Noc Kupały tańczy w kręgach, wabi chłopców – zatańczenie z nią groziło utonięciem lub obłędem.
Domena: woda
Źródło: B. Baranowski, W kręgu upiorów i wilkołaków
Opis antropologiczny: Rusałki/Boginki to duchy natury – wody, łąk, lasów. W niektórych formach miały charakter niebezpieczny: wabiły ludzi, a następnie prowadziły ich do wody lub zanadto fascynowały. Symbolizują granicę między życiem a śmiercią, naturą a cywilizacją (kulturą).
Przypowieść: Nad jeziorem chłopak często nocą wychodził, by patrzeć na odbicie księżyca w wodzie. Pewnej nocy ujrzał piękną kobietę w zieleni na brzegu, która zatańczyła nad taflą wody. Chłopak, oczarowany, wszedł w Jezioro – rusałka chwyciła go za rękę i wciągnęła pod wodę. Rano mieszkańcy osady odnaleźli jedynie mokre ślady stóp na brzegu. Od tej pory chłopak boi się wody po zmroku.
➤ na tej ulicy znajdują się dwa Demony… Kolejnych demonów szukaj na Skwerku nad parkingiem przy placu ulicy Orkana.
Śladami Szeptuch – Szlak Słowiańskich Demonów
Szlak Słowiańskich Demonów to artystyczne działanie ożywiające miejską przestrzeń poprzez sztukę. Projekt zachęca do odkrywania miasta i jego kultury – tej, która przetrwała w przysłowiach, zwyczajach i lokalnych opowieściach, a jednak z czasem została zapomniana. To zaproszenie do spojrzenia na znane miejsca z innej perspektywy – przez pryzmat dawnych wierzeń i ludowych historii.
Szlak powstał w oparciu o legendy i słowne przekazy o słowiańskich demonach, z których wiele – jak głoszą legendy i ustne przekazy – miało pojawiać się właśnie w Beskidach. Jedne z nich szeptały dobre rady, inne wprowadzały zamęt, wszystkie jednak były częścią świata, który dawniej ludzie rozumieli lepiej niż my dziś.
Dzięki pracy artystów streetartowych Macieja „Kamera” Szymanowicza i Marcina „Malika” Malickiego dawne postacie i motywy wierzeń słowiańskich zyskały nowy wymiar. Ich interpretacje demonów na kaflach ceramicznych tworzą współczesny szlak prowadzący przez miasto – szlak, który pozwala odkrywać kulturę ludową jako wciąż żywą część współczesności.
Premiera Szlaku Słowiańskich Demonów odbyła się 6 listopada 2025 roku w Punkcie 11 w Bielsku-Białej. Towarzyszył jej utwór „Upiór” – zapowiedź projektu Stroffy, w którym słowa Adama Mickiewicza połączono z nowoczesną muzyką i rytmem miejskiej poezji.
Podążając śladami Szeptuch, można nie tylko zobaczyć dzieła sztuki, lecz także zanurzyć się w świat dawnych znaczeń i symboli – w kulturę, która nadal jest częścią naszego świata, choć często przemawia już tylko szeptem.